Elke week word iets nuuts geteiken wat vir die Afrikaner kosbaar is. Taal, volkslied, monumente, onderwys, godsdiens, natuurlik nou veral grond, noem maar op. Dit is soos ʼn permanente aanslag met pyle uit alle rigtings.

Tans is dit weer die ou vlag wat geteiken word. Soos gewoonlik skep die regering die klimaat deur uitsprake dat die ou vlag onwettig verklaar moet word, en daarna tree “nuttige idiote”, ook uit Afrikanergeledere, op grondvlak op en vat die saak verder.

Een voorbeeld is ʼn beroepstudent in Stellenbosch, wat homself ʼn aktivis noem (ʼn mooi beskrywing vir iemand wat nog nooit ʼn ordentlike werk gedoen het nie) en “debat” wil ontketen deur mense aan te moedig om oor die ou vlag, met name daarop geskryf van Afrikaners wat volgens die “aktivis” met die ou Suid-Afrika verbind word, te loop as teken van afkeur. Die aksie is bedoel as provokasie, nes die verf en brand van standbeelde, en bring natuurlik dadelik die vraag na vore hoe ons oor die ou vlag of Republiekvlag as Afrikanersimbool voel.

Laat ons eers kyk na waar die vlag vandaan kom, wat telkens “die apartheidvlag” genoem word en dalk binnekort onwettig is. Anders as wat oppervlakkig aanvaar word, simboliseer die ou vlag baie meer as net apartheid en was die vlag ook in die ou bedeling omstrede en nie by almal geliefd nie. Trouens, hoe meer die vlag vandag verguis word, hoe meer word nostalgie aangewakker en word die vertoon van die ou vlag ʼn daad van verset, terwyl dit andersins waarskynlik gelydelik vergete sou geraak het.

Die “ou vlag” is in 1928 die eerste keer amptelik gehys. Dit was ʼn vlag wat sprekend was van ʼn kompromis tussen Afrikaans- en Engelssprekendes en wat nie werklik beide kante tevrede gestel het nie. Voor die “ou” Suid-Afrikaanse vlag as vlag van die Unie van Suid-Afrika gebruik is, het die Britse vlag (Union Jack) gewapper, maar Eerste Minister JBM Hertzog wou ʼn vlag hê wat ook reg doen aan sy leuse “Suid-Afrika eerste” en wat die Unie van Suid-Afrika sou uitbeeld. Daarom is die term “Republiekvlag” ook misleidend. Die ou vlag het die grootste deel van sy bestaan oor die unie gewapper en Suid-Afrika is vandag nog steeds ʼn republiek met ʼn ander vlag.

Die ou vlag bevat veral Afrikaner-simbole, ten eerste die kleure oranje-wit en blou in aanleuning aan die oorspronklike Nederlandse vlag en die vlag van die VOC, asook die vlae van die twee Boererepublieke Transvaal en Oranje-Vrystaat. Om egter ook die Britse deel van die unie in die vorm van die voormalige kolonies Kaapland en Natal te verteenwoordig, is die Britse vlag in die middel by die twee Boererepublieke gesit. Vir Britsgesinde was dit ʼn skamele troos teenoor die hele Union Jack wat hulle aan gewoon was, maar vir Afrikaner-nasionaliste wat graag niks meer van die onderdrukker Brittanje wou sien nie, was dit ʼn bitter pil om te sluk om die Britse vlag naas die Boererepublieke te moes aanskou. Eers soos wat later ʼn gemeenskaplike (wit) Suid-Afrikaanse patriotisme ontstaan het, en waar Afrikaans- en Engelssprekendes nie meer teen mekaar baklei het nie, maar saamgestaan het teen die aanslae van buite, het die vlag wye aanhang onder wit Suid-Afrikaners geniet. Swartmense het uit die aard van die saak selde met die vlag vereenselwig. Na Republiekwording in 1961 is die vlag behou, wat eintlik ook gewys het hoe min werklik verander het van unie na republiek.

Ook die nuwe vlag van 1994 was, nes die grondwet en die volkslied, uit kompromis gebore. Dit bevat die kleure van die ou vlag (met rooi pleks van oranje) wat ook na die Nederlandse erfenis verwys, saam met die Afrika-kleure swart, geel en groen. Die meeste swart en wit Suid-Afrikaners kon vrede maak met die nuwe vlag, maar terwyl Afrikaner-nasionaliste dit afkeur as simbool van verlies van hulle vryheid, sal hardgebakte swart nasionaliste seker ʼn probleem hê met die “Europese kleure”. Moenie verbaas wees nie as na debatte oor ʼn nuwe “gesuiwerde” volkslied sonder die gehate “Stem”, en oor ʼn “inheemse” naam vir Suid-Afrika daar vorentoe ook ʼn debat oor ʼn nuwe vlag wat slegs nog Afrika- en struggle simbole bevat, gaan kom.

Wat is Orania se standpunt oor die ou vlag? Ten eerste, om goeie redes, het ons dit nooit as amptelike vlag gebruik nie. Aanvanklik is die Vryheidsvlag (Oranje-wit-blou met groen vertikale baan) as vlag van die toekomstige volkstaat gebruik, deesdae word veral die “klein reus” vlag, vertikaal oranje-wit-blou, met die wit deel die “klein reus” simbool, gebruik. Die ou vlag word by ons gerespekteer as deel van ons erfenis en hang in die museums, maar word nie in die openbaar vertoon nie omdat ons nie die ou Suid-Afrika wil herskep nie en ook erken dat daar dinge is waarop ons nie trots is nie. Ons sal egter nie die ou vlag met disrespek behandel nie en verstaan die sterk sentimente daar rondom. Daar is ook groot dade onder en vir die vlag gedoen, maar dit is verlede en ons bemoei ons met ʼn toekoms vir ons volk. Die ewige terugkyk, terloops, en die poging om die verlede te probeer verander deur simbole te verbied of te verkleineer, soos wat die sogenaamde aktivis en swart nasionaliste dit doen, is kenmerkend van mense wat geen toekomsvisie het nie en wat dink hulle is helde deur ʼn lyk te skop. Toekoms gaan oor bou en skep, nie oor afbreek en verwyder nie.

Geskryf deur Sebastiaan Biehl/Orania Blog


Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.